پدران مظلومان همیشه ی تاریخند.اینرا خودتان با کمی تحلیل برخوردهای خودتان با پدرتان به خوبی درک خواهید کرد. برای اینکه یکبار هم که شده حس و حال پدرتان را -وقتی با قطعیت تمام حرفهای از روی دلسوزیش را رد می کنید- درک کنید ابیات ارزشمند زیر را که مولانا در وصف جدال نوح و پسرش کنعان سروده بخوانید. شاید دانستن این چیزها وقتی خودمان پدر شده ایم خیلی دیر باشد.

 

... همچو کنعان کآشنا می­کرد او                 که نخواهم کشتی نوح عدو

هی بیا در کشتیِ بابا نشین                      تا نگردی غرقِ طوفان ای مهین

گفت نه، من آشنا آموختم                          من به جز شمعِ تو شمع افروختم

هین مکن، کین موج طوفانِ بلاست              دست و پا و آشنا امروز لاست

بادِ قهرست و بلای شمع­کش                      جز که شمع حق نمی­پاید خمش

گفت نه، رفتم بر آن کوهِ بلند                       عاصمست آن کُه مرا از هر گزند

هین مکن که کوه کاهست این زمان             جز حبیبِ خویش را ندهد امان

گفت من کی پندِ تو بشنوده­ام                    که طمع کردی که من زین دوده­ام؟

خوش نیامد گفتِ تو هرگز مرا                      من بَری­ام از تو در هر دو سرا

هین مکن بابا که روزِ ناز نیست                   و خدا را خویشی و انباز نیست

تاکنون کردی و این دم نازُکیست                  اندرین درگاه، گیرا، نازِ کیست؟

لَم یلد لَم یولدست او از قِدم                       نه پدر دارد، نه فرزند و نه عم

نازِ فرزندان کجا خواهد کشید                      نازِ بابایان کجا خواهد شنید

نیستم مولود، پیرا، کم بِناز                         نیستم والد، جوانا، کم گُراز

نیستم شوهر، نیم من شهوتی                  ناز را بگذار اینجا ای سِتی

جز خضوع و بندگی و اضطرار                       اندین حضرت ندارد اعتبار

گفت بابا سالها این گفته­ای                        باز می­گویی، به جهل آشفته­ای

چند از اینها گفته­ای با هرکسی                   تا جوابِ سرد بشنودی بسی

این دمِ سردِ تو در گوشم نرفت                    خاصه اکنون که شدم دانا و زَفت

گفت بابا چه زیان دارد اگر                           بشنوی یکبار تو پندِ پدر؟

همچنین می­گفت او پندِ لطیف                    همچنان می­گفت او دفع عنیف

نه پدر از نصح کنعان سیر شد                     نه دی در گوشِ آن ادبیر شد

اندرین گفتن بدند و موجِ تیز                         بر سرِ کنعان زد وشد ریزریز

نوح گفت ای پادشاه بردبار                          مرمرا خَر مرد وسیلت بردبار

وعده کردی مرمرا تو بارها                           که بیابد اهلت از طوفان رها

دل نهادم بر امیدت من سلیم                      پس چرا بربود سَیل از من گلیم؟

گفت او از اهل و خویشانت نبود                   خود ندیدی تو سپیدی او کبود؟

چونکه دندانِ تو کرمش درفتاد                      نیست دندان، برکنش ای اوستاد

تا که باقی تن نگردد زار از او                        گرچه بود آنِ تو، شو بیزار از او

گفت بیزارم زغیرِ ذاتِ تو                             غیر نبود آنکه او شد ماتِ تو

... ننگرم کس را و گر هم بنگرم                   او بهانه باشد و تو منظرم

عاشق صنع خدا بافَر بود                            عاشق مصنوع او کافر بود

 

امّا همه­ی پسران با پدران خود مثل پسر نوح نیستند. نمونه­ی آن پسر پیامبر دیگر، ابراهیم است. امروز هم روز عید قربان است و سالروز امتحان بزرگ ابراهیم و اسماعیل. آنگاه که ابراهیم پسرش را صدا می­زند و می­گوید خدا مرا امر کرده که تورا قربانی کنم اسماعیل می­گوید: پدرجان آنچه را بدان امر شده­ای انجام بده که إنشاءالله مر از صابران خواهی یافت.

   این 2 پسر و برخوردشان با پدرانشان – که هر 2 از پیامبران اولوالعزم هستند – 2 سر طیف برخوردهای ما با پدرانمان را می­سازد. یکی را پدرش به نجات و رستگاری می­خواند و او سرباز می­زند و دیگری را پدرش به قربانی شدن می­خواند و او می­پذیرد.

   هر 2 پسر پیامبرند. امّا چرا یکی راه هابیل در پیش می­گیرد و یکی راه قابیل؟

 

بد نیست، اینجا، سؤالی هم از خود بپرسیم: ما در کجای این طیف قرار گرفته­ایم؟

 

عید قربان مبارک!