سوتک!

عقب نشینی مفتضحانه!!

میراث آلبرتا 2 روایتگر دوگانه‌ی ناصوابی دیگر

1)      میراث آلبرتا را دوست دارم چون از سر دغدغه و درد متولد شده است. میراث آلبرتا حرکتی مبارک است چون حاضر شده از غوغای هرزه سیاسی بگسلد و روایتی اجتماعی از واقعیت هرروزه‌ی ما مردمان سرگشته ایرانی در جدال میان «سنت و مدرنیته» یا صورت نازلتر آن «اینجا و آنجا» ارائه دهد. میراث آلبرتا از میان همین نسل و در میان همین درد جوشیده و به میان همین نسل و آماج همین مسائل می‌رود و این یکی بودن موضوع  و مخاطب، انجام و سرانجام، ارزش کار را دوچندان می‌کند. همین ارزشمندی و علاقه است که مرا برآن می‌دارد تا بی‌مسامحه‌تر نقادی کنم عزیزی را که لایق و شایسته‌ی نقد می‌دانم.

2)      میراث آلبرتا 2 را که دیدم اول چیزی که به نظرم رسید یک چیز بود: «عقب‌نشینی مفتضحانه!» میراث 2 اصلاً میراث‌دار میراث 1 نبود و این لطیفه‌ای نبود که بتوان به سادگی از آن گذشت. سرتاپای میراث 2 به اعتقاد من، اعلام برائت سازندگان میراث بود از نسخه اول. میراث 1 که «ماندگان» و «نه‌روندگان به تحصیل فرنگ» را در قامت رعنای مقاومانِ نستوهِ متعهد و آرمانگرایانی ملی و مذهبی تصویر می‌کرد که همچون مجاهدین جبهه های جنوب در میان شدائد دهر ایستادگی کرده و پل و سد و تونل ساخته تحویل ملت می‌دهند، اینک نه تنها امتناع خدمت در وطن و بی‌چارگی متعهدان و دلسوزان را اعلام می‌کند بلکه پا را فراتر گذاشته محصولات صنعتی همان عده مجاهدان آبادانی میراث 1 را نظیر مجتمعهای صنعتی عسلویه زیرسؤال می‌برد! جالبتر آنکه جماعت خارج رفته‌ای که در میراث 1 از غرب تنها آدرس «ساحل» را گرفته بودند و جز تحصیل مدرک دانشگاهی در محیطی نایس وآزاد، هنر دیگری جز رقاصی و عشوه نداشتند اینک دانشمندان و پژوهشگرانی وارسته در طلب علم مقدس به پرده در آمدند که چون وطن را لایق علم متعالی خویش نمی‌دانند و جز خدمت به علم مقدس سودای دیگری در سر ندارند، با غربت ساخته مجاهدت برای علم را در دیار بیگانگان دنبال می‌کنند. اینگونه است که میراث 2 به جای آنکه ادامه‌ای منطقی برای میراث 1 تلقی گردد، به آب مطهّری برای تطهیر ننگ میراث 1 مبدل می‌گردد!

3)      اساس میراث آلبرتا باز هم بر دوگانه‌ای استوار است که اینبار برای توضیح چالش دانشجویان ایرانی در حال تحصیل در اروپا برای تصمیم‌گیری میان ماندن در غرب/ بازگشتن به وطن  مطرح می‌شود. از نظر مصاحبه شوندگان فیلم، یا بهتر است بگوییم از نظر سازندگان فیلم، دانشجویان در دوراهی میان «نوستالژی وطن» و «رؤیایی بودن زندگی در غرب» گرفتارند. کیفیت بالای کار علمی، مزایای خوب محل زندگی، پول و رفاه نسبی، فرصت شغلی و در نتیجه آینده کاری تضمین وقتی در کنار طبیعت زیبا، نظم شهری و فرهنگ آزاد قرار می‌گیرد شرایط ایده‌آلی را برای زندگی پدید می‌آورد که تنها یک چیز گهگاه آنرا در هم می‌ریزد و آن چیزی نیست جز حس غریب «غربت»! میراث آلبرتای 2 هم ندا با نوعی مرام کور و غیرعقلانی عوامانه که همه چیزش را پای سه تن، «رفیق و ناموس و وطن» می‌ریزد، رکن اصلی محتوای خویش را بر نوعی وطن‌پرستی بسیار احساسی و مبهم بنا می‌کند تا شاید ساده‌لوحانه بتواند با طناب سست و سخیف «نوستالژی وطن» تمام آن ادله‌ی آهنینی که در مجد غرب و تقبیح زندگی در وطن خنثا کند و دست‌آویزی حداقلی برای مخاطبی که «رؤیای غرب» تمام وجودش را تسخیر کرده برجای بگذارد...

4)      همانطور که در شماره سوم مهاجر در مطلبی [1]نگاشتم دوگانه «وطن‌ماندگان متعهد و فرنگ‌رفتگان آزادیخواه» در میراث 1 ناصواب بود و دوگانه «فرنگ‌ماندگان علم‌دوست و وطن‌بازگشته‌های غربت‌گریز» ناصوابتر! واقعیت به گمان من اینست که «آنها که می‌روند، آنهایی نیستند که بازگردند» نه اینکه لزوماً از اول می‌روند که بمانند امّا نوع نگاه آنها به مقوله تحصیل و زندگی آنان را بر آن داشته تا در غرب به ادامه تحصیل مشغول شوند و خب طبیعتاً این نگاه در آنجا نیز همراه آنهاست. دانشجوی ایرانی در رؤیای غرب است، چه اینجا باشد و چه آنجا. اینجا که باشد به فکر رفتن می‌افتد و آنجا که باشد به فکر ماندن. همانطور که در آن مقاله نیز گفتم زندگی دانشجوو استاد ایرانی صورت ناقصی از زندگی علمی در غرب است پس چه بهتر که این تکه‌ی جدا افتاده از اصل به متن خویش  بازگردد.

5)      در میان تکه تکه های آراسته شده به مذاق نویسندگان و طراحان فیلم اما دو صحنه از طرح کلی جا افتاده بود که به گمان من دم خروسی بود که از زیر پوستین پزرق و برق دوربین غرب‌زده‌ی میراث بیرون مانده بود. این دو صحنه به گمان من روایتگر حقیقیی زندگی در غرب بود. زندگی در غرب را نه دانشجویان ترگل و مرگلی که چندصباحی میهمان هتل-یونیورسیتیهای باکلاس اروپاییند، که آن دانشجوی آلمانی تَردست و آن استاد پیر در هم شکسته ایرانی نمایندگی می‌کند. دانشجوی آلمانی که برای تأمین هزینه‌ی تحصیل خود تبدیل به مترسک تبلیغاتی شرکت «او تو» شده است و در اوقات غیردرسی با حرکات نمایشی تابلوی تبلیغاتی امرار معاش می‌کند وقتی در کنار تصویر زندگی درهم‌ریخته، حالات عصبی و خانواده فروپاشیده مرد ایرانی مقیم آلمان قرار می‌گیرد به خوبی پرده از پیامدهای یک زندگی واقعی در نظام آهنین سرمایه‌داری مدرن برمی دارد، واقعیتهایی که البته به ندرت به چشم خطاپوش جهان سومی ما می‌آیند...

 این متن در شماره دهم نشریه مهاجر منتشر شده است

شماره دهم نشریه مهاجر با موضوع

زندگی

منتشر شد

در این شماره می خوانید:

× در بخش پرونده:

-         زندگی بدون ایدئولوژی ممکن است؟/ یادداشت سردبیر

-         همه عمر برای رسیدن به موفقیت صدثانیه ای/ اشتباهی بزرگ در حل معادله زندگی موفق به شیوه امروز/ نیما نریمانی

-         به نام آزادی به کام تمنای پست مردانه/ سوگ نامه ای برای زن هزاره سوم/ محمدحسین بادامچی

-         روایت فرو رفتن در باتلاق زندگی مجازی/ حیات مجازی رهاورد مدرنیسم/ سینا عزیزی

-         تیغ عطاری/ روایت متفاوت دردمندی طب قدیم و سوداگری طب جدید/ محمدقائم خانی

-         اوقات فراغت، کمال غایی زندگی بدون خدا در بهشت زمینی/ اپیدمی غفلت در عصر سرگرمی/ محمد حسین بنا

× در بخش میهمان:

-         تکامل زندگی بر مدار دین؛ از رساله عملیه تا مفاتیح الجنان، از مفاتیح الجنان تا مفاتیح الحیات/ تحلیلی بر کتاب مفاتیح الحیات/ محمدحسین بادامچی

-         چالش بیوتن علم با بی «وتن» دین/ تحلیلی بر روایت نزاع «علم و دین» در بیوتن رضاامیرخانی/ یحیی مهدیانی

-         زندگی به سبک آنها/ تأملی بر تأثیر مدرنیته بر سبک زندگی اسلامی/ معین شادرو

-         حجاب به مثابه حق الناس/ حسین کامکار

-         زندگی خوابگاهی/ وحید ضرغامی

× و در بخش بازتاب:

-         وقتی از دانشگاه اسلامی صحبت می کنیم از چه چیزی صحبت می کنیم؟!/ سیدمحمدحسین غفوری

-         تکنولوژی، جهان مجازی و زندگی دوم/ محمد شمس الدینی

-         «صناعت و قناعت» پس از 26 سال/ ابوالفضل مرشدی

-         طنز: اندرباب بر صدر نشستن تکنولوژی در ضیافت نوروزی و در تأمل شدن شیخ را!/ مهدی خلیلی

× به همراه ضمیمه نقد مستند میراث آلبرتا 2

-         هدر رفت یک فرصت استثنایی/ درباره خوب و بدهای ساختاری قسمت دوم میراث آلبرتا/ محمدقائم خانی

-         یک سری بدیهیات مخاطب پسند!/ آیا میراث آلبرتا 2 تصویر درستی از مهاجرت نشان می دهد؟/ وحید ضرغامی

-         عقب نشینی مفتضحانه!!/ میراث آلبرتا 2 روایتگر دوگانه ناصوابی دیگر!/ محمدحسین بادامچی

مهاجر مشتاقانه منتظر نقد و نظر شماست

متن کامل این شماره را از اینجا دانلود کنید:

http://bayanbox.ir/id/9192593498890176258?info